Aluminiowe ogrody zimowe

Ogrodem zimowym określa się przeszkloną konstrukcję przybudowaną do budynku mieszkalnego lub wolnostojącą, pełniąca funkcję oranżerii lub stanowiącą przedłużenie salonu i wykorzystywaną głównie do celów rekreacyjnych. Nowoczesne rozwiązania z zastosowaniem konstrukcji aluminiowych są lekkie i trwałe, cechując się jednocześnie wysoką odpornością na niekorzystne oddziaływanie warunków atmosferycznych oraz minimalnymi wymaganiami konserwacyjnymi.

OGRODY ZIMOWE W ŚWIETLE PRZEPISÓW BUDOWLANYCH

Problematykę budowy obiektów oraz związanych z tym wymagań reguluje w Polsce Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. z 2025 r., poz. 418). Zgodnie z art. 29.1 nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, ale wymaga zgłoszenia budowa m.in. przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni do 35 m², przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki.  Z kolei z art. 30 wynika, iż zgłoszenie budowy  należy złożyć do odpowiedniego organu administracji architektoniczno-budowlanej, którym jest najczęściej Starostwo Powiatowe. W zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres, miejsce i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Ponadto do zgłoszenia należy dołączyć:

• oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – podpisane pod rygorem odpowiedzialności karnej,
• odpowiednie szkice techniczne lub rysunki – zawierające standardowo rzuty i przekroje ogrodu zimowego, pokazujące jego lokalizację na działce itp.,
• opis robót budowlanych – zawierający informację o technologii, harmonogramie oraz sposobie wykonania.

Zgłoszenie budowy dokonuje się w postaci papierowej albo w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem portalu e-Budownictwo. Organ administracji w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.

Dodać należy, iż ogród zimowy jest konstrukcją trwale związaną z budynkiem, w związku z czym podlega pozostałym przepisom wynikającym z Prawa Budowlanego. Dotyczy to przykładowo zasad lokalizacji, w odniesieniu do minimalnej odległości od granicy działki, która wynosi 3 m lub 4 m, w zależności od rodzaju ściany ogrodu zimowego (z otworami okienno-drzwiowymi lub bez otworów). Kolejne zagadnienie stanowi zaliczanie ogrodu zimowego do powierzchni użytkowej, co jest zależne od jego przeznaczenia i konstrukcji. W przypadku konstrukcji z zastosowaniem elementów izolowanych oraz instalacji grzewczej umożliwiających całoroczne wykorzystywanie, wlicza się ogród zimowy do powierzchni użytkowej, co może wpływać na podatki oraz wartość nieruchomości. Natomiast ogród zimowy nieogrzewany nie jest traktowany jako część powierzchni użytkowej.

Podkreślić jeszcze można, iż w przypadku, gdy powierzchnia ogrodu zimowego przekracza 35 m² lub jego rozwiązanie konstrukcyjne istotnie zmienia bryłę budynku mieszkalnego, niezbędnym staje się przejście kompletnej procedury uzyskania stosownego pozwolenia na budowę.

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA I RODZAJE

Ogrody zimowe stanowią jeden z najciekawszych sposobów na powiększenie przestrzeni mieszkalno-rekreacyjnej, w sposób zapewniający bliskość natury przez cały rok. Dzięki dużym zazwyczaj przeszkleniom, pozwalają cieszyć się domownikom widokiem na otaczającą przyrodę, niezależnie od panujących warunków atmosferycznych. Usytuowanie ogrodu zimowego umożliwia wprowadzenie do wnętrza więcej światła naturalnego, mającego pozytywny wpływ na samopoczucie mieszkańców.

Występuje szereg rozwiązań konstrukcyjnych tego rodzaju obiektów, co pozwala dobrać ogród zimowy pasujący do stylu domu i potrzeb jego użytkowników. Przy wyborze odpowiedniego rodzaju  ogrodu zimowego należy brać pod uwagę dostępną przestrzeń, panujący klimat oraz oczekiwaną funkcjonalność. Literatura fachowa najczęściej wyróżnia następujące ich rodzaje:

• całoroczny – izolowany, wyposażony w system ogrzewania, pozwalający na korzystanie bez względu na występującą porę roku,
• sezonowy – zaprojektowany z założeniem wykorzystywania w okresie wiosenno-letnim, w związku z czym bez dodatkowego ogrzewania,
• do uprawy roślin – przystosowany do hodowli roślin egzotycznych oraz wymagających cieplarnianych warunków.

Kluczowym problemem wpływającym na trwałość oraz komfort użytkowania ogrodu zimowego jest wybór materiałów, z których mają być wykonane podstawowe elementy. Zalicza się do nich kształtowniki konstrukcyjne, okna, drzwi oraz materiały wykończeniowe. Pod tym względem zazwyczaj ogrody zimowe dzieli się na:

• aluminiowe – charakteryzujące się lekkością i trwałością oraz możliwością tworzenia dużych przeszkleń,
• tworzywowe (PVC) – najkorzystniejsze ekonomicznie oraz łatwe w utrzymaniu, lecz o mniejszej sztywności niż aluminiowe,
• drewniane – odznaczające się naturalnym charakterem oraz klasycznym wyglądem, lecz wymagające regularnej konserwacji,
• stalowe – o zdecydowanie mniejszym zastosowaniu, cechujące się dużą wytrzymałością, pozwalającą na nietypowe konstrukcje.

Kolejny stosowany podział ogrodów zimowych uwzględnia ich usytuowanie i wyróżnia się:

• przylegające do budynku – oparte o jedną ze ścian domu i stanowiące swoistą część budynku, wykorzystywaną jako przedłużenie salonu lub kuchni,
• wolnostojące – umiejscowione w dowolnej części ogrodu.

Występują jeszcze rodzaje ogrodów zimowych uwzględniające ich kształt (najpopularniejsze o kształcie prostokątnym), rodzaj dachu (jednospadowy, dwuspadowy) lub zastosowane przeszklenie (szkło pojedyncze, szyby zespolone, poliwęglan) itd.

TYPOWE ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE

Jak już w publikacji stwierdzono, aluminiowe ogrody zimowe charakteryzują się lekkim i nowoczesnym wyglądem oraz dużą trwałością. Wynika to głównie z zastosowania optymalnych rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych, z użyciem poniżej wymienionych elementów.

Kształtowniki aluminiowe (popularnie zwane profilami) - odporne na korozję i zmienne warunki atmosferyczne, zapewniające długotrwałe użytkowanie, przy minimalnych wymaganiach konserwacyjnych. Występują kształtowniki „ciepłe”, wyposażone w przekładkę termiczną, co gwarantuje wysoką izolacyjność cieplną, zalecane do stosowania w ogrodach całorocznych. W przypadku ogrodów bez ogrzewania, stosować można kształtowniki „zimne” (bez przekładki).

Konstrukcja dachu – standardowo stosowana krokwiowo-ryglowa, stanowiąca więźbę dachową, w której pary krokwi są połączone w górnej części poziomą belką (tzw. jętką). Ponadto w skład dachu wchodzą belki okapowe i systemy odprowadzenia wody deszczowej, w tym ukryte rynny.

Przeszklenie dachu – ze względów bezpieczeństwa stosuje się zazwyczaj tafle szkła hartowanego, odpornego na działanie skrajnych temperatur, a w przypadku uszkodzenia, rozpadającego się na drobne, nieostre kawałki, lub szkło laminowane, składające się z co najmniej dwóch tafli połączonych jedną lub kilkoma warstwami folii. Dość duże zastosowanie znajduje także poliwęglan komorowy, który stanowi przezroczysty wyrób budowlany o strukturze kanalikowej, cechujący się wysoką termoizolacyjnością i odpornością na warunki atmosferyczne oraz uderzenia, a także dużą sztywnością.

Przeszklenia ścian – w przypadku ogrodów całorocznych, standardowo ściany szkli się szybami zespolonymi jednokomorowymi, składającymi się z dwóch tafli szkła, ramki dystansowej i wypełniacza w formie gazu szlachetnego (zwykle argonu) lub dwukomorowymi, z zastosowaniem trzech szyb, zapewniającymi ochronę przed utratą ciepła. W pozostałych przypadkach można stosować szkło pojedyncze, zazwyczaj typu float, o grubości do 25 mm.

Drzwi i okna – stosowane są typowe systemy, przy czym do najpopularniejszych z zakresu drzwi należą podnoszono-przesuwne typu HS/HST (tzw. tarasowe), w których po zmianie położenia klamki z pozycji zamkniętej następuje uniesienie skrzydła o kilka milimetrów, umożliwiające swobodne przesuwanie na ukrytych wózkach jezdnych lub przesuwno-składane typu FS (tzw. harmonijkowe), składające się z dwóch skrzydeł połączonych zawiasami i podwieszone na górnych wieszakach. W odniesieniu do okien, zwykle instalowane są uchylne, otwierane w celu wentylacji.

Aluminiowe ogrody zimowe oferuje szereg producentów budowlanych wyrobów otworowych, które są wykonywane zazwyczaj z systemowych kształtowników aluminiowych. Innowacyjny system kształtowników aluminiowych izolowanych termicznie typu MB-WG60, przeznaczony do budowy ogrodów zimowych, opracowała i wdrożyła do produkcji firma Aluprof SA. Jak podaje w swych materiałach informacyjnych producent, główną ideą systemu jest możliwość zbudowania niezależnej, zintegrowanej konstrukcji dachu z kształtowników aluminiowych izolowanych termicznie. Dach aluminiowo-szklany składa się z krokwi i płatwi  o kształcie odwróconej litery „T”, opartego na ciągłych kształtownikach belki okapu i belki przyściennej, a całość została podparta kształtownikami słupków. Takie rozwiązanie pozwala na wykonanie szkieletu konstrukcyjnego ogrodu zimowego z możliwością wypełnienia otworów w ścianach pionowych niezależnymi oknami i drzwiami, a także na kształtowanie dachu o najbardziej skomplikowanej geometrii.

Belki okapu i przyścienne stanowią podstawowe kształtowniki konstrukcyjne dachu. Zaprojektowano je w formie przegubów, na których jest oparta konstrukcja dachu, co umożliwia jego swobodny obrót w zakresie od 5⁰ do 45⁰. Ponadto krokwie i płatwie od strony wewnętrznej pomieszczenia stanowią gładką powierzchnię zintegrowaną z płaszczyzną szyb, podzieloną belkami o szerokości 60 mm.

Zaprezentowany system spełnia najwyższe wymagania w zakresie izolacyjności termicznej kształtowników, szczelności na wodę opadową i przenikanie powietrza oraz gwarantuje właściwą wentylację, niezależnie od występujących warunków pogodowych. Jest to następstwem zastosowania izolacji termicznej z pasów poliamidowych o odpowiedniej szerokości oraz usytuowania w kształtowniku w sposób  tworzący dla całego dachu nieprzerwany ciągły pas izolacji. Wysoką izolacyjność zapewnia także wprowadzenie w obszarze naroża szyby zespolonej specjalnego profilu HPVC, służącego do zamocowania kształtownika oszklenia.

Efektywne odprowadzenie wody opadowej z dachu i właściwą wentylację gwarantuje system powiązanych ze sobą kaskadowo kształtowników krokwi, płatwi  oraz kształtowników obrotowych belek okapu i przyściennych, dodatkowo umożliwiając łatwy montaż. Kształtownik belki okapu jest zaopatrzony w rynnę wewnętrzną, zapobiegającą gromadzeniu się skroplin na szybach wewnątrz pomieszczenia. Ponadto całkowitą wodoszczelność i wiatroszczelność uzyskano w wyniku wprowadzenia ciągłych membran EPDM, które jednocześnie nie dopuszczają zewnętrznego zimnego powietrza na wewnętrznych powierzchniach kształtowników aluminiowych. Wizualizację charakterystycznego fragmentu systemu kształtowników aluminiowych typu MB-WG60 pokazano na fot. 1.

Zaprezentowany system kształtowników aluminiowych stosuje do wykonawstwa ogrodów zimowych m.in. firma Drutex. W swych materiałach informacyjnych producent zapewnia, iż oferowane aluminiowe ogrody zimowe charakteryzują się dużą energooszczędnością oraz maksymalnym dopływem światła dziennego. Ponadto gwarantuje dobranie przeszklenia ścian i dachu o różnych parametrach, dostosowanych do potrzeb inwestora. Mogą to być szyby o podwyższonej izolacyjności  akustycznej oraz odporności na włamanie, hartowane lub laminowane, zespolone jedno- albo dwukomorowe, a także ornamentowe i przeciwsłoneczne. Ramka szyby zespolonej w standardowym wykonaniu jest dostępna w wersji stalowej, ocynkowanej, przy czym istnieje możliwość zastosowania ramki tworzywowej Swisspacer Ultimate (ciepłej)  w różnych opcjach kolorystycznych. Przykładowe rozwiązanie aluminiowego ogrodu zimowego wykonanego w systemie MB-WG60, oferowanego przez firmę Drutex, obrazuje fot. 2.

Do jednego z rodzajów ogrodów zimowych zalicza się obiekty sezonowe, standardowo nie wyposażone w systemy grzewcze. W literaturze fachowej są określane jako ogrody zimowe zimne, i takie oferuje przykładowo firma Almos. Asortyment produkcji obejmuje autorski projekt – Ogród Zimowy Zimny Almos-OZL. Rozwiązanie konstrukcyjne oparte jest na aluminiowych kształtownikach o ściankach grubości od 2 mm do 3 mm, przy czym słupy mają przekrój 100 mm x 100 mm. Powierzchnie kształtowników są pomalowane proszkowo wg ustalonego koloru wg palety RAL. Ściany boczne ogrodu w formie ram z kształtowników aluminiowych mogą być wypełnione szybą typu Float o grubości 4 mm w wersji standard lub bezpiecznej, a także taflą szkła laminowanego typu VSG ESG 33.1. Są przystosowane do przesuwania i rozsuwania na boki. Z kolei pokrycie dachu może być wykonane z poliwęglanu komorowego lub wymienionego już szkła. Wymaganą szczelność dachu zapewniają systemowe obróbki blacharskie. Jedno z rozwiązań ogrodów zimowych sytemu Almos-OZL ilustruje fot. 3.

Aluminiowe ogrody zimowe na wymiar, w pełni dostosowane do wymagań inwestora, które harmonijnie wpasowują się do architektury budynku lub dowolną przestrzeń ogrodu, oferuje firma Allux. Mogą to być ogrody sezonowe, wykonywane z kształtowników zimnych (bez przekładki termicznej) z przeszkleniem ścian i dachu szybą pojedynczą lub ogrody całoroczne o konstrukcji z użyciem kształtowników ciepłych (z przekładką termiczną) i przeszkleniem z szyb zespolonych jedno- albo dwukomorowych. Aluminiowe kształtowniki są lakierowane proszkowo (tzw. termiczne lakierowanie), co zapewnia ich wysoką odporność na korozję, uszkodzenia mechaniczne oraz promieniowanie UV. Stanowią także ramy rozsuwanych ścian, okien i drzwi, które mogą być przeszklone szybami o niskim współczynniku przenikania ciepła, lub pokryte specjalnymi powłokami zabezpieczającymi przed promieniowaniem ultrafioletowym, a także o zwiększonej odporności na włamanie. Oferowana jest także możliwość zainstalowania systemu bezramowych ścian rozsuwanych. Do przeszkleń dachów stosuje się zazwyczaj szyby bezpieczne lub płyty z poliwęglanu komorowego. Producent deklaruje elastyczność rozwiązań konstrukcyjnych, pozwalającą na uzyskanie dużej różnorodności kształtów i form. Mogą to być proste jednospadowe ogrody zimowe, a także skomplikowane o wielokątnej podstawie i wielospadowym dachu. W swych materiałach informacyjnych firma Allux przedstawia ogrody zimowe przylegające do budynku oraz wolnostojące, a przykład drugiego z rozwiązań pokazano na fot.4.

AKCESORIA

Ogrody zimowe są standardowo wyposażone w różnego rodzaju akcesoria, zależne od funkcjonalności, przeznaczenia, usytuowania itp. Do najistotniejszych zaliczyć należy systemy grzewcze oraz osłony przeciwsłoneczne. Ogrody całoroczne powinny być obligatoryjnie wyposażone w system ogrzewania. Występuje kilka ich rodzajów, w tym:

• ogrzewanie podłogowe, działające na niskich parametrach wody zasilającej, oddające ciepło przez promieniowanie na dużej powierzchni, zaliczane do najwygodniejszych i najtańszych,
• ogrzewanie konwektorowe, zazwyczaj kanałowe, zabudowane w podłodze i zamaskowane specjalną kratką, działające na  zasadzie konwekcji oznaczającej, iż przepływająca przez wymiennik ciepła woda podgrzewa otaczające powietrze i w konsekwencji całe pomieszczenie,
• ogrzewanie klimatyzatorem, czyli urządzeniem wyposażonym w grzałki elektryczne lub pompę ciepła, która przetwarza energię z otoczenia na ciepło,
• ogrzewanie tradycyjnym grzejnikiem c.o., w postaci klasycznego grzejnika usytuowanego zazwyczaj na ścianie.

Przedstawione rodzaje ogrzewań  coraz częściej współpracują z systemem sterującym, wyposażonym w termostaty elektroniczne, co pozwala na uzyskanie optymalnej temperatury wewnątrz pomieszczenia.

Ogrody zimowe są narażone, szczególnie w okresie letnim, na nadmierne nagrzewanie słoneczne. Skutecznym sposób zapewniający ochronę przed tego rodzaju promieniowaniem stanowi zastosowanie zewnętrznych osłon przeciwsłonecznych. Do najskuteczniejszych należą:

• żaluzje listewkowe podnoszone, zwane popularnie fasadowymi, instalowane na ścianach i charakteryzujące się możliwością regulacji kąta nachylenia listewek,
• rolety dachowe, instalowane na połaci dachowej, w postaci kurtyny materiałowej podlegającej zwijaniu lub rozwijaniu w zależności od natężenia promieniowania słonecznego, skutecznie blokujące możliwość nagrzewania pomieszczenia.

autor: inż. Zbigniew Czajka

Fasady Aluminium Szkło 2026

Literatura                                                                                                                            

Ustawa z dnia 07.07.1994 r. – Prawo budowlane

Materiały informacyjne firm: Aluprof S.A., Drutex, Almos, Allux